Pha loãng cổ phần

Nói ngắn gọn

Pha loãng là việc tỷ lệ sở hữu của bạn giảm xuống khi công ty phát hành thêm cổ phần cho người mới. Số cổ phần bạn cầm không đổi, nhưng nó chiếm phần nhỏ hơn trong một chiếc bánh đã to ra.

Đây không phải điều xấu. Sở hữu 60% của một công ty trị giá 100 tỷ tốt hơn nhiều so với 100% của một công ty trị giá 5 tỷ. Vấn đề chỉ nảy sinh khi pha loãng nhiều mà giá trị không tăng tương xứng.

Tính bằng số cụ thể

Hai người sáng lập chia nhau 1.000.000 cổ phần, mỗi người 50%. Vòng pre-seed gọi 6 tỷ trên định giá trước tiền 24 tỷ, tức định giá sau tiền 30 tỷ. Nhà đầu tư nhận 6/30 = 20% công ty.

Hai người sáng lập giờ mỗi người còn 40%. Số cổ phần vẫn là 500.000 mỗi người, nhưng tổng số cổ phần đã tăng lên.

Nếu vòng đó còn lập quỹ cổ phiếu thưởng 10% lấy từ phần trước tiền, mỗi người chỉ còn 35%. Ba mươi điểm phần trăm đã mất chỉ trong một vòng trông có vẻ bình thường.

Ba nguồn pha loãng hay bị bỏ sót

Quỹ cổ phiếu thưởng cho nhân sự. Nếu lấy từ phần trước tiền thì chỉ cổ đông cũ gánh, nhà đầu tư mới không mất gì. Đây là điều khoản đàm phán được, nhưng ít người mới biết để đàm phán.

SAFE cũ chuyển đổi. Khoản 500 triệu ký từ một năm trước bỗng thành mấy phần trăm công ty đúng vào vòng này.

Quyền mua thêm của nhà đầu tư cũ. Họ có quyền bỏ thêm tiền để giữ nguyên tỷ lệ, và phần đó cũng lấy từ chỗ của bạn.

Sai lầm thường gặp

Chỉ nhìn một vòng. Mỗi vòng riêng lẻ đều hợp lý, nhưng ba vòng liên tiếp có thể đưa nhóm sáng lập từ 100% xuống dưới 40%. Phải nhìn cả chuỗi mới thấy.

Cố giữ tỷ lệ bằng cách gọi thật ít. Gọi quá ít khiến không đủ tiền đạt cột mốc, và vòng sau phải gọi ở định giá không cao hơn bao nhiêu — pha loãng cuối cùng còn nhiều hơn.

Nghĩ rằng giữ trên 51% là giữ được quyền kiểm soát. Quyền kiểm soát thực tế nằm ở điều lệ và điều khoản trong hợp đồng đầu tư nhiều hơn ở con số phần trăm.

Công cụ liên quan

Mô phỏng vòng gọi vốn

Bảng cổ phần và pha loãng